Gelukkigwees en Welstand: Deel 2

Woman standing in field, laughing

Gelukkigwees en Welstand: Deel 1

Daar is ‘n groeiende belangstelling in positiewe sielkunde. Lees saam wat Yale se doktor Santos sê oor gelukkigwees en welstand.

Lees Meer


Die Pollyanna Beginsel

Poster of Pollyanna film with tje photos of the actors

In die 1960 fliek Pollyanna (gebaseer op die 1913 boek deur Eleanor Porter) ontmoet mens ‘n 12-jarige dogtertjie – Pollyanna Whittier – wie se ouers op die sendingveld in die Wes-Indies oorlede is. Na haar ouers se dood, keer Pollyanna terug na Harrigton Town in Amerika waar sy by haar streng, skatryk, oujongnooi-tante Polly Harrington – die erfgenaam van die Harrington-fortuin – gaan bly.

Pollyanna was ‘n ewige optimis wat die goeie in alles gesoek het. Sy het selfs ‘n speletjie genaamd “The Glad Game” daarvan gemaak – ‘n spel wat sy by haar sendeling-pa geleer het, en gebaseer is op die woorde van president Abraham Lincoln:

When you look for the bad, expecting to find it, you surely will

Abraham Lincoln

Pollyanna het doelbewus probeer om, in plaas van die sleg, die goeie in elke ding, elke situasie, en elke mens raak te sien. Soveel so dat sy op mense se senuwees begin werk het!

In die fliek sien mens ‘n defnitiewe kontras tussen Pollyanna en haar tante. Polly Harrington was trots, koud, streng, hardkoppig, kortaf en preuts. Ten spyte van al haar skatte, was sy eensaam, ongelukkig, bitter en wantrouig oor mense se intensies. Pollyanna was die teenoorgestelde van haar tante. Sy het gou vriende gemaak, mense se gemoedere gelig, buitestaanders betrek, sonder oordeel na mense se stories geluister, gekuier met mense met wie sy verskil, en selfs die aard en inhoud van die preke van dorp se dominee verander.

Deur ‘n positiewe gesindheid, en deur doelbewus die goeie in elke situasie te soek, het Pollyanna die weeskind, ‘n hele gemeenskap verander.

Die 1913 boek het so ‘n indruk gemaak op mense, dat “Pollyanna” die term geword het vir iemand wat oneindige optimistiese vooruitsigte het; en in die sielkunde is daar die “Polyanna Principle” of “Pollyannaism” wat dui op ‘n onderbewuste neiging om op die positiewe te konsentreer, en optimisties te wees.

“The Glad Game”

As kind het ek gereeld Pollyanna gekyk. Dis ‘n tydlose fliek, en elke keer wat ek dit gekyk het het dit iets anders in my lewe aangespreek. Die fliek is ‘n skatkis vol lewenslesse en lewenswaarhede, maar die les wat die sterkste na vore kom is dat blydskap en ware vreugde (of gelukkigwees) ‘n lewensuitkyk en ingesteldheid is (en/of kan wees). Ons kan baie woorde gebruik om só ‘n tipe gesindheid kan beskryf: Optimisme, entoesiasme, blymoedigheid, ‘n “zing” of “zest” vir die lewe, onstuitbaar wees, lighartig leef, en dryfvermoë hê.

Om só te leef beteken egter glad nie dat jy nie geraak gaan word deur swaarkry, teleurstelling, hartseer, spyt, of skuldgevoelens nie en wanneer dit met ons sleg gaan, is daar niks so irriterend soos ‘n optimistiese mens nie! ‘n Positiewe lewensuitkyk in swaartye word maklik bespot of afgejou, en optimisme word nie beskou as ‘n nuttige deug in sulke tye nie. Omstandighede kan ‘n mens oorweldig, moedeloos of vasgevang laat voel. Positiewe sielkunde gaan nie wonderbaarlik jou probleme oplos nie, maar ek glo ook dat dit jou kan dalk help in die aanpak en verwerking daarvan.

Gelukkigwees in ‘n morsige wêreld is moontlik, maar nie altyd maklik nie. Dit vra bietjie werk en begin by iets kleins, soos om ‘n speletjie te speel waar jy jouself forseer om anders te kyk na die wêreld, of om te soek vir die dinge wat jou bly maak, en om jouself gereeld te herinner aan die goed wat werklik saakmaak en waarvoor jy dankbaar is.

Hier gaan dit oor meer as om bloot net die silwer randjie rondom die donker wolkie te soek; dit gaan oor die ingesteldheid om – selfs al bevind jy jouself in ‘n donker gat – rondom jou te kyk en te weet dat die donker en die swaar jou nie sal oorwin nie. Omdat jy veerkragtig is, bepaal omstandighede nie jou gelukkigwees nie. Vanweë jou ingesteldheid, kan selfs swaar tye gesien word as goeie tye waar jy steeds gelukkig kan wees.

Dus kan gelukkigwees gekweek word deur beproefde gewoontes aan te leer. Hierdie gedagte sluit aan by Gelukkigwees en Welstand: Deel 1.

“Savouring and Gratitude”

In doktor Laurie Santos se kursus oor gelukkigwees en welstand, skryf sy ‘n 10-week “rewiring challenge” voor. Hierdie uitdaging is daarop geskoei om doelbewus jou gewoontes, jou gedagtes en jou houding aan te pas en te bestuur om jou brein te kondisioneer om meer positief en gelukkig te wees.

Hierdie uitdaging is redelik eenvoudig: jy moet daagliks reflekteer op dinge wat jou gelukkig maak (“savouring: the act of stepping out of an experience to review and appreciate it”), en doelbewus dinge neerskryf waarvoor/waaroor jy dankbaar is (“gratitude: the quality of being thankful and the tendency to show appreciation”). Jy kan dit doen in ‘n joernaal, ‘n “scrapbook”, op sosiale media, tydens jou stiltetyd – nes jy wil, maar die gedagte is dat jy op ‘n tasbare manier erkenning gee aan dinge wat jou bly en dankbaar maak. (Dit klink amper soos “The Glad Game”.)

Daar is bewys dat hierdie eenvoudige daaglikse oefeninge (of gewoontes) jou gemoed positief sal beïnvloed. Santos noem dit “konstruktiewe gewoontes” wat jou help om meer “in the moment” te leef (eerder as om die mooi rondom jou mis te kyk). Die navorsing toon dat dit die slegte en vervelige ervarings van jou dag sal oorskadu, met die gevolg dat jy meer gelukkig sal wees. Dit beteken egter glad nie dat slegte en vervelige ervarings nou verdwyn nie – allermins! Maar die doelbewuste besluit om minder aandag en energie daaraan te spandeer sal jou help om slegte gewoontes af te leer, en sodoende minder bitter, pessimisties, sinies, of skepties te wees.

Hierdie gewoontes – wat ook die bestuur van die verdeling van jou tyd, aandag en energie behels – sal jou bemagtig om beheer te neem oor jou lewe. Wanneer slegte oomblikke oor jou pad kom, sal jy die dryfvermoë hê om bo dit uit te styg en met die nodige finesse te hanteer.

Om oomblikke te “savour” (om doelbewus tyd te maak om die klein oorwinnings te vier en die alledaagse goedjies te koester) en “gratitude” te beoefen (om meer dankbaar te wees en dankbaarheid te wys) het ‘n hele reeks voordele vir mens se gemoed en gesondheid: dit verlig spanning, verlaag bloeddruk, gee die immuunstelsel ‘n hupstoot, en vermeerder selfvertroue. Mettertyd maak dit jou ‘n meer gelukkige mens.

Hierdie twee gewoontes pas in by Pollyanna se “Glad Game”. Dit resoneer ook met Abraham Lincoln se woorde – “If you look for the bad, expecting it, you will find it” – waarvan die keersy ook waar is: “If you look for the good, expecting it, you will find it!”

Pollyanna Plakaat: Fair Use
Foto: Candice Picard op Unsplash


Woman standing in field, laughing

Gelukkigwees en Welstand: Deel 3

In die derde deel oor gelukkigwees en welstand, kyk ons na hoe klein aanpassings bydra tot ‘n omgewing waarin jy kan floreer.

Lees Meer